Leven
Peter Benoit werd op 17 augustus 1834 geboren te Harelbeke, waar zijn vader Petrus Benoit reeds werkzaam was in de lokale harmonie, het kerkkoor en het kerkorkest. Zijn eerste muzikale opleiding kreeg Benoit dan ook van zijn vader en in het koor van de Harelbeekse Sint-Salvatorkerk, waarna hij van 1847-1851 piano en orgel studeerde bij pianist-organist Pieter Carlier.
Die laatste trok met Benoit naar Brussel in 1849 om zijn student en zijn composities daar voor te stellen aan de vermaarde François-Joseph Fétis, tevens toenmalig directeur van het Koninklijk Conservatorium van Brussel. Twee jaar later vatte Benoit er zijn hogere muziekstudies aan en volgde hij bij Fétis contrapunt, fuga en compositie naast zijn studies piano bij Jean-Baptiste Michelot en harmonie bij Charles Bosselet. Hij studeerde af in 1854 en verbleef nog een aantal jaren in Brussel om zich voor te bereiden voor de tweejaarlijkse nationale prijs Prix de Rome, die hij in 1857 won met zijn cantate Le meurtre d’Abel. Door die prijs kon hij een studiereis ondernemen naar Duitsland om zich te vervolmaken in de belangrijkste muziekcentra van de negentiende eeuw, zoals Leipzig, Dresden, Berlijn en München. Mede dankzij dezelfde studiebeurs vestigde hij zich tussen 1859 tot 1863 in Parijs, waar hij dirigent werd van het beroemde operettegezelschap 'Les Bouffes Parisiens' van Jacques Offenbach.
Componist
Tijdens Benoits periode in Parijs werd hij, voornamelijk dankzij de pianocyclus Contes et Ballades (1861) vooral opgemerkt als een componist die intimistische muziek componeerde. Bovendien werd Benoit er in de muziekkritiek positief beschreven wegens zijn aandacht voor de Vlaamse volkse tradities die hij op een innovatieve manier in zijn pianostukken verwerkte. Dat beginnend muzieknationalisme kreeg een vaste vorm bij Benoits terugkeer naar België in 1863, meer bepaald dankzij zijn oratoria Lucifer (1866) en De Schelde (1869), waarin Benoit de volkstaal verheft tot de taal van zijn composities. Andere werken waarin de Nederlandse taal en de Vlaamse volksaard centraal staan, zijn cantates waarin hij nationaalhistorische helden eert zoals de Rubenscantate (1877), de Van Rijswijckcantate en de Ledeganckcantate, maar ook muziekdrama’s zoals De pacificatie van Gent (1876).